Schorpioenvis in de Middellandse Zee: hem opeten om zijn invasie af te stoppen?

De Middellandse Zee is niet langer alleen de zee die we kenden. De afgelopen jaren zijn uitheemse soorten, afkomstig uit andere zeeën, haar wateren in hoog tempo gaan koloniseren, waardoor ecologische evenwichten en economische dynamieken veranderen. Onder deze soorten is de schorpioenvis uitgegroeid tot een van de duidelijkste voorbeelden van hoe klimaatverandering en menselijk handelen de mariene geografie herschrijven.

Kleurig, opvallend en bovendien extreem vraatzuchtig: deze rover uit de Indo-Pacifische regio heeft zich verspreid langs de kusten van het oostelijk deel van de Middellandse Zee en is inmiddels doorgedrongen tot in de Ionische Zee. Hij heeft geen natuurlijke vijanden en plant zich razendsnel voort, waardoor de inheemse soorten zwaar onder druk komen te staan. “Hij laat niets achter zich en vermenigvuldigt zich omdat hij geen vijanden heeft”, vertelde de Cypriotische visser Photis Gaitanos aan Euronews. Hij ziet al jaren hoe de zeebodem voor de kust van Larnaca verandert.

Wat verliest de Middellandse Zee?

Gaitanos vist al veertig jaar en vertelt dat het inmiddels meer dan twee jaar geleden is dat er voor het laatst een rode mul in zijn netten terechtkwam, een vis die ooit heel gewoon was en zeer in trek bij de klanten. “Onze inkomsten zijn jaar na jaar achteruitgegaan”, zegt hij, waarbij hij de terugloop van de vangsten in verband brengt met de komst van invasieve soorten en de opwarming van de zee.

Volgens de Algemene Visserijcommissie voor de Middellandse Zee warmen de wateren van dit bekken op met een snelheid die ongeveer 20% hoger ligt dan het mondiale gemiddelde. Dat helpt te verklaren waarom soorten uit de Rode Zee, die bovendien worden bevoordeeld door de verbreding van het Suezkanaal, hier nu ideale omstandigheden aantreffen om zich te vestigen en voort te planten.

De indringer op je bord

Omdat de verspreiding nauwelijks te stoppen valt, heeft men op Cyprus een ongewone weg gekozen: de schorpioenvis opeten. Zodra de giftige stekels zijn verwijderd, geldt het vlees als eetbaar en wordt het gewaardeerd. Sommige restaurants hebben de vis op de kaart gezet, mede dankzij campagnes als #TasteTheOcean, die sinds 2021 het eten van invasieve soorten promoten als alternatief voor de meer gangbare vissoorten.

De Europese commissaris voor visserij, Costas Kadis, stelt dat “we door invasieve soorten als de schorpioenvis (of de blauwe krab, red.) in ons dieet op te nemen, deze uitdaging kunnen ombuigen tot een kans”. Maar is een ecologisch probleem omtoveren tot een voedingsproduct op de lange termijn wel een houdbare strategie, of dreigt zo de aandacht te verschuiven zonder de oorzaken aan te pakken?

Echt een goede oplossing?

Op de vismarkt van Larnaca is de schorpioenvis scherp geprijsd, lager dan soorten als zeebaars. Voor horecaondernemers zoals Stephanos Mentonis is het ook een manier om klanten bewust te maken: “Als ze hem proeven, is hij niet minder smakelijk dan welke andere vis dan ook”, zei hij tegen Euronews. Wel benadrukt hij dat de bereiding zorgvuldig moet gebeuren en dat de stekels hevige pijn kunnen veroorzaken.

Ondertussen bieden andere indringers, zoals de zilverwang-breedsmoelkikvorsvis, deze mogelijkheid niet eens. Deze soort is immers giftig en bovendien schadelijk voor de netten. Hij wordt met Europese subsidies gevangen en daarna vernietigd. Twee uitheemse soorten, twee tegengestelde benaderingen: consumptie aan de ene kant, uitroeiing aan de andere.

Modellen geven aan dat de schorpioenvis tegen het einde van deze eeuw de volledige Middellandse Zee kan hebben gekoloniseerd. De vraag blijft dus: kan een veranderend dieet de invasie echt afremmen, of is het slechts een manier om ons aan te passen aan een zee die we eigenlijk al aan het verliezen zijn?

(JO/©GreenMe.It/Vertaling en adaptatie: The Global Nature/Illustratie: Heidi Bruce voor Unsplash)