Niet alleen olie: onder het Groenlandse ijs ligt een schat van triljoenen (waar Trump zijn zinnen op heeft gezet)

De voorraden aan zeldzame aardmetalen in Groenland zouden qua volume tot de grootste ter wereld kunnen behoren. Dat alleen al is genoeg om te begrijpen waarom Donald Trump er zijn handen op wil leggen (en eerlijk is eerlijk: Rusland en China zouden er ook geen nee tegen zeggen).

Groenland, het grootste en dunbevolkte eiland ter wereld, beschikt over enkele van de rijkste natuurlijke hulpbronnen ter wereld. Daaronder bevinden zich vooral de zogeheten kritieke grondstoffen: niet-voedings- en niet-energetische materialen die onmisbaar zijn voor de ontwikkeling van strategische sectoren zoals hernieuwbare energie, elektrische mobiliteit en digitale technologieën.

Alleen die? Zeker niet. Wie Groenland ziet als een soort goudkist, slaat de plank niet mis: er zijn immers ook andere waardevolle mineralen en metalen te vinden, plus een verleidelijk volume aan koolwaterstoffen, waaronder olie en gas.

Wat er schuilgaat onder het Groenlandse ijs (dat aan het smelten is)

Het ijsvrije gebied van Groenland, bijna twee keer zo groot als het Verenigd Koninkrijk, beslaat minder dan een vijfde van het totale oppervlak van het eiland. Dat vergroot de kans dat er onder het ijs enorme, nog onontgonnen voorraden natuurlijke hulpbronnen liggen.

Ook het potentieel aan koolwaterstoffen en de mineraalrijkdom van Groenland mag er zijn: volgens de US Geological Survey bevat het noordoostelijke deel van het eiland op land (inclusief met ijs bedekte gebieden) ongeveer 31 miljard vaten aan olie-equivalente koolwaterstoffen – vergelijkbaar met het totale volume bewezen voorraden ruwe olie in de Verenigde Staten.

Waarom is Groenland zo rijk aan natuurlijke hulpbronnen?

Omdat het eiland de voorbije 4 miljard jaar een bijzonder afwisselende geologische geschiedenis heeft gekend. Je vindt er enkele van de oudste gesteenten op aarde, maar ook blokken inheems ijzer (niet afkomstig van meteorieten) zo groot als vrachtwagens. In de jaren zeventig werden er kimberliet-pijpen met diamanten ontdekt, maar die worden nog steeds niet ontgonnen, vooral vanwege de logistieke moeilijkheden bij de winning.

Groenland is gevormd door talrijke en langdurige periodes van orogenese: samendrukkende krachten die de aardkorst hebben gebroken en breuken en barsten hebben gecreëerd waarin goud, edelstenen zoals robijnen en grafiet werden afgezet. Dat laatste is een sleutelgrondstof voor de productie van lithium-ionbatterijen, maar volgens de Geological Survey of Denmark and Greenland is het daar nog “weinig onderzocht” vergeleken met grote producenten als China en Zuid-Korea.

Het grootste deel van de Groenlandse natuurlijke hulpbronnen is echter gevormd tijdens fasen van rifting, het uiteendrijven van de continentale korst. Het meest recente voorval is het ontstaan van de Atlantische Oceaan, dat in het Jura begon, iets meer dan 200 miljoen jaar geleden.

De blootliggende sedimentaire bekkens, zoals het Jameson Land Basin, lijken het grootste potentieel te hebben qua olie- en gasreserves, vergelijkbaar met het Noorse continentaal plat, dat rijk is aan koolwaterstoffen. De extreem hoge kosten hebben de commerciële ontwikkeling tot nu toe echter afgeremd. Tegelijkertijd groeit het aantal studies dat veronderstelt dat er mogelijk uitgebreide oliesystemen aanwezig zijn langs de volledige offshore-omtrek van Groenland.

In de sedimentaire bekkens in het binnenland, die grotendeels ijsvrij zijn, komen ook metalen voor zoals lood, koper, ijzer en zink. Die worden al sinds 1780 lokaal en op kleine schaal ontgonnen.

Zeldzame aardmetalen: moeilijk te vinden

Hoewel Groenland niet zo nauw met vulkanische activiteit verbonden is als het naburige IJsland, danken veel van zijn kritieke grondstoffen hun bestaan juist aan die vulkanische geschiedenis. Zeldzame aardmetalen (REE’s) zoals niobium, tantaal en ytterbium zijn aangetroffen in lagen van stollingsgesteente, vergelijkbaar met wat er gebeurde in het zuidwesten van Engeland, waar zilver en zink werden afgezet dankzij de circulatie van heet hydrothermaal water langs de randen van grote vulkanische intrusies.

Men verwacht in het bijzonder dat Groenland onder het ijs voorraden dysprosium en neodymium herbergt die groot genoeg zijn om meer dan een kwart van de toekomstige wereldwijde vraag te dekken: in totaal bijna 40 miljoen ton.

Die elementen worden beschouwd als economisch zeer belangrijk en tegelijk als bijzonder moeilijk te winnen, omdat ze onmisbaar zijn voor windenergie, de elektromotoren van voertuigen met lage uitstoot en de magneten die gebruikt worden in omgevingen met hoge temperaturen, zoals kernreactoren.

(JO/©Geophysical Research Letters via GreenMe.It/vertaling en adaptatie: The Global Nature/Illustratie: Visit Greenland via Unsplash)