Echte ‘Da Vinci Code’ in de genen van het genie: wetenschappers halen DNA uit een tekening

Er is iets diep fascinerends aan het idee dat een vel papier, dat meer dan vijfhonderd jaar onaangeroerd is gebleven, nog steeds een fysiek spoor kan bevatten van een van de grootste genieën van de mensheid. Geen potloodspoor of een lijntje bloed, maar iets oneindig veel intiemer: het DNA van Leonardo da Vinci.

Dat is wat een nieuwe internationale studie suggereert. Onderzoekers beweren genetisch materiaal te hebben teruggevonden van een tekening die wordt toegeschreven aan Leonardo da Vinci, wat de deur opent naar een nieuwe wereld van onderzoek. Dit opent de deur naar een nieuwe wereld van onderzoek. Het gaat om een tekening van Leonardo da Vinci, die een heel nieuw perspectief biedt op hoe de kunstenaar de wereld waarnam, interpreteerde en misschien wel 'zag'.

Het draait allemaal om een 16e-eeuwse rode krijttekening die bekend staat als het Heilige Kind. In april 2024 voerden onderzoekers van het Leonardo da Vinci DNA Project een even eenvoudige als delicate operatie uit: ze wreven over het oppervlak van het papier met een wattenstaafje dat lijkt op de wattenstaafjes die worden gebruikt voor diagnostische tests, om te achterhalen wat het papier in de loop der tijd had opgenomen. Het papier bevatte zweet, huidcellen, bacteriën en DNA-fragmenten.

De geïdentificeerde sporen bevatten plantenresten die compatibel zijn met de omgeving van het Firenze uit de renaissance, maar ook menselijke DNA-sequenties. En hier wordt het onderzoek pas echt interessant.

De wetenschappers richtten zich op het Y-chromosoom, een deel van het DNA dat vrijwel identiek wordt doorgegeven van vader op zoon. Er werd een vergelijking gemaakt tussen het genetische materiaal van de tekening en een ander monster uit een brief van een neef van Leonardo.

Het resultaat is geen definitief bewijs, maar het is verre van onbeduidend. De twee monsters behoren tot een genetische groep die een gemeenschappelijke voorouder deelt in Toscane, de regio waar Leonardo in 1452 werd geboren. Een coherente aanwijzing die de hypothese versterkt dat het spoor wel eens van hem zou kunnen zijn.

De onderzoekers zelf manen tot voorzichtigheid. DNA met zekerheid toeschrijven aan een historische figuur is uiterst complex, vooral bij gebrek aan gecertificeerde referentiemonsters. Maar de stap die is gezet wordt beschreven als een mogelijk keerpunt.

De meest fascinerende vraag: als dit DNA echt van Leonardo is, wat kan het ons dan over hem vertellen? Onderzoekers en kunsthistorici hebben zich lang afgevraagd over een buitengewoon vermogen dat duidelijk naar voren komt in zijn tekeningen. Leonardo was in staat om details vast te leggen die aan het menselijk oog ontsnappen, alsof hij de werkelijkheid in slow motion observeerde. In zijn schetsen zien we onmerkbare bewegingen, kleine wervelingen van water, vluchtige momenten zoals het afwisselend flapperen van de vleugels van een libel tijdens de vlucht.

Volgens sommige genetici leken zijn ogen de wereld te 'bemonsteren' met een veel hogere snelheid dan gemiddeld, bijna als een videocamera die tot 100 beelden per seconde kan opnemen, vergeleken met de 30 tot 60 beelden die een 'normaal' mens waarneemt. Deze buitengewone visuele gevoeligheid zou ook een genetische basis kunnen hebben.

Het idee dat een deel van zijn genialiteit in zijn DNA zou kunnen zitten is zowel fascinerend als verontrustend.

Daarom zijn onderzoekers momenteel bezig met het sequencen van het DNA van bepaalde mannelijke afstammelingen van de Da Vinci-familie, die in een recent genealogisch onderzoek zijn geïdentificeerd. Een vergelijking met andere monsters uit de notitieboeken en tekeningen zou stap voor stap de aanvankelijke hypothese kunnen versterken of weerleggen.

Pas als er solide resultaten zijn verkregen, kan een analyse worden overwogen van de overblijfselen die aan Leonardo worden toegeschreven en die worden bewaard in Amboise, Frankrijk. Een uiterst delicate operatie, ook vanuit ethisch en historisch oogpunt.

Schilder, wetenschapper, uitvinder, anatoom, ingenieur, musicus. Leonardo da Vinci was al deze dingen en meer. Zijn beroemdste werken, van de Mona Lisa tot het Laatste Avondmaal en de Vitruviusman, spreken nog steeds tot ons over evenwicht, observatie en grenzeloze nieuwsgierigheid.

Nu, enkele eeuwen later, zijn het niet alleen zijn tekeningen die ons vertellen wie hij was. Misschien is het zijn biologie zelf die ons een antwoord geeft en ons eraan herinnert dat genialiteit nooit uit het niets voortkomt, maar uit de mysterieuze samenkomst van lichaam, geest en omgeving. En misschien probeert Leonardo ons in dit dunne laagje verweerd papier nog steeds iets te vertellen.

(KDR/©Greenme.it/Bron: bioRxiv/Vertaling en bewerking: The Global Nature/Pic: Unsplash)