De donkerste nacht: de (vermijdbare) schipbreuk van de Costa Concordia 14 jaar geleden

Veertien jaar zijn verstreken sinds de schipbreuk van de Costa Concordia, maar de wond van dat drama is nooit echt geheeld. Het was bijna 22.00 uur op 13 januari 2012 toen het cruiseschip insloeg op Le Scole, een groep rotsen voor de kust van het eiland Giglio in de Toscaanse archipel. Dit alles gebeurde als gevolg van de zogenaamde 'boeg', een omleiding die de kapitein Francesco Schettino maakte om de mensen op het droge te begroeten en zo dicht mogelijk bij de kust te komen.

De hevige impact veroorzaakte een grote scheur in de romp van de Concordia, die vanuit de haven van Civitavecchia richting Savona was gevaren, en het gedeeltelijk zinken van het schip.

Op slechts een paar minuten tijd veranderde wat een vakantie had moeten worden in een nachtmerrie voor meer dan 4.000 passagiers. Die verschrikkelijke menselijke fout en de vertragingen bij de reddingsactie kostten het leven aan maar liefst 32 mensen, terwijl 157 passagiers gewond raakten.

Een drama dat voorkomen had kunnen worden

Zoals helaas bekend is, bleven de toeristen ongeveer een uur aan boord, terwijl het schip water maakte, zonder duidelijke aanwijzingen. Sommigen, zich niet bewust van wat er echt gebeurde, keerden zelfs terug naar hun hutten.

Het bevel om reddingsvesten aan te trekken werd pas drie kwartier na het incident gegeven, toen Schettino de havenmeester op de hoogte bracht van het lek en om een sleepboot vroeg omdat het schip naar stuurboord helde. Na dit noodsignaal werd echter niet onmiddellijk het bevel gegeven om het schip te verlaten, waardoor de situatie nog gecompliceerder werd en duizenden passagiers aan gevaar werden blootgesteld.

Maar er werd niet onmiddellijk ingegrepen

Maar wat uiteindelijk nog de grootste opschudding veroorzaakte in de hele affaire was het gebaar van kapitein Schettino, die de navigatiecode overtrad door voet aan wal te zetten terwijl de meeste mensen nog aan boord waren. Schettino wilde niets weten van het weer aan boord gaan van het schip, zelfs niet toen de commandant van de havenmeester van Livorno hem voor de zoveelste keer aan de telefoon had bevolen om zijn plicht te doen. Dat absurde telefoontje klinkt nog na in onze gedachten, vooral in die van de overlevenden van de tragedie.

Voor wat er is gebeurd, is Francesco Schettino veroordeeld tot 16 jaar gevangenisstraf wegens meervoudige doodslag en het verlaten van een schip met passagiers aan boord.

De milieuschade door het scheepswrak

De schipbreuk bij het eiland Giglio is een van de meest verschrikkelijke schipbreuken in de geschiedenis van Italië, niet alleen vanwege het dramatische dodental, maar ook vanwege de vele schade aan het mariene ecosysteem. Het wrak bleef ongeveer anderhalf jaar voor het eiland Giglio liggen, precies tot juli 2014, toen het werd verwijderd en vervoerd naar de haven van Genua. Het werk om het te verwijderen was de zoveelste klap voor het milieu van het gebied, dat nu ook in gevaar werd gebracht door de aanwezigheid van schadelijke stoffen waarmee het cruiseschip was beladen: 2.000 ton brandstof, maar ook zware oliën, verf, schoonmaakmiddelen en andere vervuilende producten. De delicate opruimwerkzaamheden van de zeebodem van het eiland Giglio werden pas in 2018 afgerond.

"Het vonnis voor de schipbreuk van de Costa Concordia is het laatste dat we zouden willen zien voor dit soort ‘ongelukken'", zei WWF Italia, dat als civiele eiser in de rechtszaak een rol had gespeeld die essentieel was voor de beoordeling van de ernstige gevolgen die het ongeluk met de Costa Concordia had veroorzaakt voor het milieu en het landschap, daags na de uitspraak van de rechtbank in Grosseto.

(JO/©GreenMe.it/vertaling en adaptatie: The Global Nature/Illustratie: Michele Bitetto via Unsplash)